Home > Diversen > De storm van 1916  

 

 

De dagen voor 13 januari 1916 had het al enkele dagen gestormd. Maar op die dag wakkerde storm aan tot ruim 100 km/u. In normale omstandigheden zou dit niet direct aanleiding zijn tot bezorgdheid, maar doordat het water in de Zuiderzee door de storm in de voorafgaande dagen al een hoog peil had bereikt, ontstonden overstromingen. Op veel plaatsen klotste het water over dijken, die van binnenuit werden beschadigd en vervolgens niet meer bestand waren tegen de druk van het water uit de Zuiderzee.

 


Volendam - dijk

In Noord-Holland  is die nacht om half 3 de Zuiderzeedijk van de Annapaulowna polder op 13 plaatsen over een lengte van 150 meter doorgebroken. De Oostpolder 1800ha stond spoedig geheel onder water. In Kleine Sluis stond het water aan de Wipbrug waardoor veel mensen naar Oude Sluis vluchten. voor velen was het die morgen even schrikken, men stapte vanuit de bedstede direct in het water. Met man en macht werden  en zandzakken, zeilen, gewichten, stro en ankers aangevoerd om te voorkomen dat de Amsteldijk bij het Oude Veer zou doorbreken. Uiteindelijk brak ook deze dijk, waarin gaten over 135 meter lengte werden geslagen. Later bleek dat de meeste schade binnendijks door overslag had plaats gevonden, de steenglooiingen buitendijks hadden het minst te lijden gehad. Die nacht werd het hoogste peil van +2.32mtr N.A.P. bereikt.


Annapaulowna: overstroming van de Oostpolder ter hoogte van de tramhalte"de drie molens" gezien vanaf de korenmolen "de Hoop". foto: Niestad


Annapaulowna: Vlas en Korenbeurs

 

foto: Blokker. Beeld van Kleine Sluis het huis op de achtergrond staat nog dieper in het water dan het huis op de voorgrond.

Nu de mensen van de Annapaulowna polder zich ternauwernood had kunnen redden, was het vee er slechter vanaf gekomen geschat is dat er 1000 stuks koeien (vrijwel de gehele veestapel)vele paarden en een onbekend aantal klein vee is verdronken die nacht. Op maandag 17 januari loopt ook de Westpolder onder, in totaal stond er nu 3400ha onder water en nog was het gevaar niet geweken, ook vreesde men voor een doorbraak van de spoordijk, wat uiteindelijk niet gebeurde. De schade die de storm alleen al in de Annapaulowna polder had aangericht was enorm, van de polder groot 5000ha stond 3400ha onder water en 685 van de 982woningen stonden onder water. Talrijke huizen en boerderijen waren ingestort en velen waren hun inboedel volledig kwijt geraakt. Begin februari werd een begin gemaakt met droogmalen, de West en de Oostpolder werden nadat het gat in de Amsteldijk was gedicht weer droog gelegd. Na de droog maling was de poldergrond lang door het zoutgehalte niet geschikt om gewassen te telen.

foto: Blokker. Over een afstand van 150 meter werd er een gat in de dijk geslagen ,waardoor de Oostpolder van Annapaulowna onder liep.

Ook elders langs de Zuiderzeekust waren er overstromingen. De Waterlandsche Zeedijk, die ten zuid westen van het toenmalig eiland Marken lag, werd over een lengte van 1,5 kilometer weggeslagen, ook bij Edam brak een dijk door. Het hele gebied rond Edam, Purmerend, Broek in Waterland en Durgerdam stond volledig blank. De ramp had vooral materiële schade tot gevolg. Er vielen 16 dodelijke slachtoffers, allen op het eiland Marken. Marken was alleen beschermd door lage kades waar het water overheen stroomde. Verscheidene vissersschepen werden op de wal gegooid en aan aantal eilandbewoners kon niet meer vluchten. Zo verdronken de drie zusjes Stoker die in een bedstee waren gevlucht, in de hoop dat het water niet zo hoog zou komen. Aan de kust bij Andijk werd met man en macht voorkomen dat West-Friesland onder water ging lopen, met zeilen en gewichten en met gevaar voor eigen leven werd de zeedijk beschermt. Aan de Noordzeekusten is veel duinafslag. Het verlies aan visserschepen was enorm, Marken verlies 20 en Spakenburg 63 botters
In totaliteit is de gehele zuiderzeekust getroffen door de storm en het hoge water wat na de storm nog dagen lang een bedreiging is geweest vele dorpen en ook steden zoals Rotterdam, Amersfoort en Amsterdam hadden  te lijden van het water.

Getroffen steden, dorpen en buurten: Eemnes, Oostzaan, Zaandam, Purmerend, Marken, Volendam, Uitdam, Monnickendam, Zwolle, Elburg, Ransdorp, Zunderdorp, Nijkerk, Annapaulowna, Meppel, Schellingwoude, Durgerdam, Watergang, Buiksloot, Spakenburg, Ridderkerk, Broek in Waterland, Baarn, Muiden, Muiderberg, Edam, Kleine Sluis, Rotterdam


foto: H.I.B. Uit pure nood werd het vee eerst in de grote kerk van Edam opgevangen.

Gevolgen: De betekenis van deze ramp ligt niet alleen in het aantal slachtoffers en de materiële schade maar doordat deze ramp de besluitvorming over de afsluiting van de Zuiderzee versneld werd genomen. Niet iedereen was het trouwens eens met de afsluiting van de Zuiderzee. De Groningse herenboer Mansholt vond de afsluiting een onzinnige en gevaarlijke zaak, die nieuwe rampen zou veroorzaken. 
Het plan tot afsluiting van de Zuiderzee en inpoldering  van de zee was afkomstig van Ir.C. Lely. Op aandringen van Lely, die een aantal keren Minister van Waterstaat was, deelde koningin Wilhelmina in de troonrede van 1913 mede dat de tijd gekomen was om de afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee te ondernemen. De eerste wereldoorlog gooide echter roet in het eten. Maar op 13 juni 1918 werd het wetsontwerp aangenomen om de Zuiderzee droog te maken. Op 28 mei 1932 was de afsluitdijk klaar en kon een begin worden gemaakt met de inpoldering.


Spoorbuurt Annapaulowna


Volendam


Westpolder Annapaulowna

 
Bronnen: 150jaar Annapaulowna polder J.T. Bremer
Met dank aan het "Zijpermuseum." voor haar medewerking
Kleuren foto's: Terwee's Theehandel zaandam

2002-2016 © MeteoTuitjenhorn